english mail linkedin youtube facebook
Slide background

Fast-track artrose

Een cliënt die last heeft van zijn heup of knie komt veelal eerst terecht bij zijn huisarts en/of fysiotherapeut. Hij doorloopt daar het zogenaamde conservatieve traject van zes maanden. Indien de behandeling in deze zes maanden niet tot het gewenste resultaat leidt, bereidt de huisarts/fysiotherapeut de cliënt voor op doorverwijzing naar de orthopeed op basis van het selectieprotocol. Met andere woorden, samen met de cliënt wordt door de 1e lijn bekeken of een prothese voor deze cliënt een goede oplossing zou kunnen zijn.

Artrose
Artrose is een klinisch syndroom met gewrichtspijn in combinatie met variërende gradaties van functionele beperkingen en een afgenomen kwaliteit van leven. Van alle gewrichtsaandoeningen is het de meest voorkomende, en wereldwijd één van de belangrijkste oorzaken van pijn en beperking. Het komt het meest voor in knie (gonartrose) en heup (coxartrose): in Nederland zijn meer dan één miljoen mensen bekend met knie- en/of heupartrose. De behandeling kan bestaan uit pijnbestrijding, leefstijladvies, oefentherapie, protheseplaatsing of een combinatie daarvan. 

Er is bij artrose vaak een gering verband tussen de aard en gradatie van veranderingen op de röntgenfoto en de ernst van symptomen. Kleine veranderingen op de foto kunnen gepaard gaan met veel pijn en grotere veranderingen kunnen samengaan met weinig symptomen.

Voormalig minister van Volksgezondheid, mevr. E. Schippers, heeft Zorginstituut Nederland in september 2013 gevraagd, binnen het programma ‘Zinnige Zorg’, om het basispakket systematisch door te lichten met als doel gepast gebruik te stimuleren en potentiële besparingen in beeld te brengen. 

Het eerste rapport uit die verdiepende fase verscheen in juni 2014 en bevatte een analyse van en een verbetersignalement voor de zorg bij knie- en heupartrose. In dit rapport analyseerde Zorginstituut Nederland de zorg rond artrose van knie en heup op geleide van richtlijnen en eigen onderzoek naar de praktijk. 


Zorgpad gezond bewegen bij artrose
Het zorgpad gezond bewegen bij artrose is een belangrijke stap. In dit zorgpad wordt bij patiënten met een door de huisarts of fysiotherapeut gestelde diagnose artrose van heup en/of knie, eerst conservatief beleid gevoerd door de patiënt naar de fysiotherapeut, diëtist, psycholoog en/of ergotherapeut te verwijzen. Na zes maanden vindt een evaluatie bij de huisarts. Als de klachten aanhouden, wordt de patiënt verwezen naar orthopedie en/of reumatologie, waarna een chirurgische ingreep kan plaatsvinden. De samenwerking met de fysiotherapeut, diëtist, psycholoog en ergotherapeut is nieuw in dit traject. 

  1. Doel en doelgroep

De doelstellingen van het zorgpad "gezond bewegen bij artrose" sluiten aan op het "Verbetersignalement zorg bij artrose knie en heup" van Zorginstituut Nederland en zijn:

  1. De toepassing van (beeldvormende) diagnostiek conform de geldende richtlijnen.
  2. Het frequent toepassen van stepped care waarbij gestart wordt met de lichtst mogelijke interventie en pas zwaardere interventies worden ingezet als eerdere interventies geen effect hebben.
  3. Selectievere plaatsing van knie- en heupprothesen door betere voorlichting, gedeelde besluitvorming, stepped care door scherpere indicatiestelling.
  4. Meer werk maken van gedeelde besluitvorming tussen arts en patiënt.

De doelgroep voor het zorgpad gezond bewegen bij artrose is daarom de groep patiënten bij wie de huisarts of fysiotherapeut een werkdiagnose artrose stelt op basis van de anamnese, het lichamelijk onderzoek en eventueel het inzetten van gevalideerd vragenlijsten door de fysiotherapeut. Primair is hier dus geen beeldvormende diagnostiek bij geïndiceerd.

Contra-indicaties voor instroom in het zorgpad zijn reumatologische aandoeningen/bekende artritis diagnoses (bijvoorbeeld jicht), diagnostische twijfel, artrose die onvoldoende verklaard kan worden, artrose bij jonge mensen (<45 jaar), opvallende polyartrose (in meerdere gewrichten) met bijvoorbeeld betrokkenheid van de schouders, (familiaire) psoriasis of inflammatoire darmaandoeningen.


De rol van de huisartsen

  • Geeft voorlichting over leefstijladvies
  • Volgt medicamenteuze behandeling (initieel stap 1, 2 en 3 hieronder)
  • Let op red flags (invaliderende pijn onder stap 1 en 2 van de  medicamenteuze pijnbehandeling, snelle progressie van klachten)
  • Verwijst voor conservatief beleid naar fysiotherapeut, diëtist, psycholoog of ergotherapeut
  • Evalueert na zes maanden het conservatieve beleid
  • Volgt medicamenteuze behandeling, stap 4 hieronder>
  • Ontvangt van fysiotherapeut een terugkoppeling met het behandeldoel en het behaalde resultaat
  • Laat patiënt bij verminderde klachten de leefregels opvolgen
  • Verwijst patiënt bij geen afname van de klachten naar orthopedie of reumatologie en stuurt de brief van de fysiotherapeut mee


Leefstijladvies
Beweging is belangrijk om de klachten te verminderen. Bewegen voorkomt ook dat klachten terugkomen of verergeren. Geoefende spieren geven het gewricht stevigheid, waardoor het meer kan verdragen en minder pijn doet. Voorkom dat gewrichten overbelast raken.
Wanneer iemand veel pijn heeft, is het verstandig het gewricht een tijdje rust geven. Zorg er dan wel voor dat het gevoelige gewricht regelmatig wordt bewogen. Koude of warme kompressen kunnen wat verlichting geven. Zodra het iets beter gaat, proberen om de dagelijkse bezigheden weer op te pakken.
Gebruik van eventueel een wandelstok bij klachten door artrose van de heup of knie. Bij overgewicht is het belangrijk om af te vallen. Overgewicht belast de gewrichten extra. Soms is het nodig om een andere hobby of beroep te kiezen om het pijnlijke gewricht te ontlasten.


Medicamenteuze behandeling
Paracetamol (3-4 daags 1000mg)
Glucosaminesulfaat (1.500mg per dag; bij geen verbetering na 3 maanden stop) 

Stap 2: 
Topicale NSAIDs zijn te overwegen bij gonartrose 

Stap 3: 
NSAIDs (bij voorkeur geen diclofenac i.v.m. CVR; evt. i.c.m. omeprazol 20mg) 

Stap 4: 
Optioneel: Injecties in de knie (corticosteroïden (triamcinolon of methylprednisolon 40mg) of hyaluronzuur)  Pijnbehandeling (Transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) via fysiotherapeut)


Werkwijze fysiotherapeut
Doorloopt het stappenplan van fysiotherapeutische interventies:

  1. Eenmalig uitgebreid informatief consult
    - Het doel is herhaling van de artrose-uitleg en uitgebreid ingaan op meer individuele problemen over pijnklachten, leefstijl, bewegen en verkeerde coping strategieën
  2. Individueel behandeltraject
    - Het doel is het verminderen van pijn en functiestoornissen (kracht, stabiliteit, mobiliteitsbeperking)
  3. Beweegprogramma (2-3 maanden)
  • Diverse wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat door matig actief te bewegen de pijn en beperking door heup- of knieartrose wordt verminderd. Het KNGF heeft daarvoor een wetenschappelijk verantwoorde beweeginterventie ontwikkeld
    • Het doel is het begeleiden van patiënten met artrose naar een zelfstandig actievere leefstijl wanneer zij zelf moeite hebben om aan de beweegnorm te voldoen. Hiertoe zal de therapeut:
    1. de patiënt en zijn omgeving informeren over en motiveren tot het toepassen van een actieve leefstijl, het volgen van de voorgestelde therapie(ën), het innemen van de voorgeschreven medicijnen en bijvoorbeeld het volgen van dieetadviezen
    2. de patiënt en zijn omgeving ondersteunen om (stapsgewijs) verantwoordelijkheid te nemen voor zijn gezondheid
    3. de patiënt helpen zelf actief bij te houden hoe veranderingen in leefstijl en/of therapeutische interventies de klachten beïnvloeden
    4. de patiënt begeleiden bij het vinden van zijn weg door de zorgketen, als baken en coach
    5. de ziektelast helpen verminderen door verbetering van de belastbaarheid en de gezondheid
    6. het ontstaan van andere chronische ziekten voorkomen door verbetering van de belastbaarheid en de gezondheid
  • Voor deze uitgebreide rol heeft de fysiotherapeut niet alleen kennis nodig van de aandoening, maar ook van factoren die een gedragsverandering (zoals over bewegingsangst) bewerkstellingen


Verwijzing Ergotherapie bij
Hulpmiddelen en voorzieningen voor problemen bij: 

  • Verplaatsing buitenshuis (bv regiotaxi, scootmobiel, rollator, stok) 
  • Verplaatsing binnenshuis (bv woningcheck op obstakels, beugels, leuningen) 
  • Lang staan (bv stakruk, trippelstoel) 
  • Opstaan vanaf stoel of toilet (bv stoelverhoger, seniorenstoel) 


Verwijzing Diëtiste bij

  • BMI >25 
  • Patiënt wil hulp bij afvallen 
  • Patiënt is zich bewust van risicofactor overgewicht voor ontstaan en progressie artrose 


Verwijzing Psycholoog bij

  • Inadequate coping strategieën 


Verwijzing naar Orthopedie bij

  • Invaliderende pijn na volledig doorlopen conservatief behandeltraject
  • Diagnostische twijfel
  • Noodzaak voor chirurgische interventie


Verwijzing naar Reumatologie bij

  • Diagnostische twijfel
  • Premature en niet-traumatische artrose, leeftijd <45 jaar
  • Opvallende poly-artrose, waaronder schouders
  • Verdenking artritis (ook mono- of oligo-artritis)
  • Familiaire psoriasis
  • Colitis/IBD
foto
Contact
Dr. Nanne Kort
Orthopedisch Chirurg
nanne@nannekort.com

ACIBADEM IMC
T. +31 (0)20 238 8800

BIG-nummer: 89047488901
© Copyright, 2018 Nanne Kort. Ontwerp en realisatie: www.advacom.nlDisclaimerPrivacy statement
linkedin youtube facebook